Szlakiem Rogowskiego Dziedzictwa

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Szlakiem Rogowskiego Dziedzictwa


Autor projektu: Piotr Chilik
sponsor: Fundacja Wspomagania Wsi
kwota dofinansowania: 50 000 PLN
termin realizacji: IX 2002 - VIII 2003 r


"Szlakiem Rogowskiego Dziedzictwa" to pierwszy z serii czterech opracowanych przez nas programów, składających się na projekt zintegrowany, zmierzający do wzorcowego wykorzystania walorów naszej wsi dla jej rozwoju. Celem projektu było zabezpieczenie, udokumentowanie oraz adaptowanie dla funkcji turystycznych dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi Rogi oraz wytyczenie na bazie tej spuścizny ścieżki rowerowej. Nasza wieś posiada bardzo bogate dziedzictwo przeszłości, które mimo złożonego charakteru stanowi jednolitą całość, wpływającą na niepowtarzalny klimat miejscowości. Najcenniejszym zabytkiem Rogów jest modrzewiowy kościół p.w. św. Bartłomieja z przełomu XVI i XVII wieku, który podczas jednego z konkursów plastycznych "Nasza wieś" został uznany przez dzieci za najbardziej charakterystyczny element rogowskiego pejzażu. Świątynia prezentuje nowożytny typ drewnianego kościoła pozbawionego zaskrzynień, mimo to wykazuje silne związki z architekturą średniowiecza. Dowodem na to jest wykorzystanie do rozplanowania przestrzennego budowli tzw. srebrnej proporcji, która wpływa na harmonijny wygląd obiektu oraz użycie we wnętrzu późnogotyckiego detalu - tzw. "oślego grzbietu". O wysokiej wartości architektonicznej kościoła decyduje jednak bardzo bogate i jednorodne stylistycznie wyposażenie wnętrza, utrzymane w duchu późnego baroku. Przeżywając razem z Rogowianami okresy licznych wojen, klęsk ale i czasów pokoju, świątynia "wrosła" w miejscowy krajobraz, będąc dzisiaj najciekawszą - bo żywą lekcją historii naszej wsi. Kościół Parafialny od zawsze był przedmiotem miejscowego heroizmu, jego zabezpieczenie i ochrona w ramach bieżącego projektu umożliwiła zachowanie "symbolu naszej wiary" dla przyszłych pokoleń.

Ważne miejsce wśród rogowskich zabytków zajmuje obszar podworski. Są to pozostałości założenia urbanistyczno-architektonicznego, sięgającego swymi początkami czasów średniowiecza. Z 1462 r. pochodzi zapiska o dwuwieżowym rogowskim zamku, na miejscu którego powstał w późniejszym okresie barokowy dwór. Do zespołu opisywanych zabudowań należał niewielki drewniany kościółek - sanktuarium św. Anny, z którym związana jest najpiękniejsza rogowska legenda. Całość założenia dopełniał system urządzeń wodnych (sieć kanałów i stawów), sterujący wodami rzeki Lubatówki - wybitne dzieło miejscowej inżynierii. Pierwsza wojna światowa zapoczątkowała długoletni proces degradacji kompleksu, mimo to możemy jeszcze podziwiać dzisiaj romantyczny park, wyspę dworską, stylowe zabudowania gospodarcze, stawiska i fosy. Tereny te od zawsze emanowały urokiem na odwiedzające je szkolne wycieczki, a przylot bocianów do gniazda w pobliżu parku mieszkańcy wsi uznawali za pewną oznakę nadejścia wiosny. Obecna-skomplikowana sytuacja prawno - własnościowa tego terenu uniemożliwia prowadzenie na całym obszarze działań ochronnych. Pomocne jednak w propagowaniu idei ochrony było tu opublikowanie książki Piotra Chilika pt. "Dwór Rogowski", z której każde dziecko dowie się gdzie i jak mieszkał rogowski hrabia, że woda ze źródła św. Anny miała cudowne właściwości czy, że podczas jarmarku na św. Bartłomieja trąba powietrzna porwała Żyda (fakt potwierdzony sądowo). Obecny czas wykorzystaliśmy jako przysłowiowy "ostatni dzwonek" na zebranie tych informacji, gdyż "na palcach jednej ręki" można policzyć sędziwych staruszków pamiętających jeszcze barwne procesje u św. Anny, czy wieczorne śpiewy na łodziach wokół wyspy dworskiej.

Ważną częścią rogowskiej spuścizny jest dziedzictwo przyrodnicze. Specyficzne położenie wsi na granicy Beskidu Niskiego i Kotliny Krośnieńskiej jest powodem występowania na jej terenie skontrastowanych form. W Rogach mamy więc góry, ale i tereny płaskie, roślinność charakterystyczną dla terenów nizinnych czy podmokłych, jak również roślinność wysokogórską. Najciekawsza pod względem przyrodniczym jest "przeorana" urokliwym jarem Rogowska Góra - najwyższe wzniesienie w gminie Miejsce Piastowe. Możemy tu podziwiać m.in. osobliwe mrowiska - kopce sięgające wysokością 60-70 cm, czy kaskady na potoku Debrza. Najciekawszym jednak miejscem, z którego roztaczają się niebanalne widoki na daleką okolicę jest skarpa - wychodnia łupków pod szczytem omawianej góry. Ze względu na skaliste podłoże występuje tu roślinność wysokogórska - m.in. karłowate sosny. Skarpa ta jest najbardziej osobliwym przyrodniczo zakątkiem w okolicy i została udostępnienia dla funkcji turystycznych. Opisane powyżej elementy rogowskiego dziedzictwa ze względu na ich różnorodność i specyfikę decydują o bogactwie tutejszej spuścizny. Miejsca te są doskonałymi punktami docelowymi wypadów rowerowych, jakie na własną rękę organizują okoliczni mieszkańcy. Wyznaczają one trasę turystyczną, która w ramach bieżącego projektu została zrealizowana w postaci znakowanej ścieżki rowerowej - Rogowskiego Szlaku Rowerowego.

Projekt adresowany był przede wszystkim do miejscowej społeczności, a w szczególności do dzieci i młodzieży. Wybitnie edukacyjny charakter ścieżki ma wpływ na kształtowanie postaw młodych ludzi, zwracając ich uwagę na otaczające wartości, do których wcześniej nie przywiązywali uwagi. Wycieczka omawianym szlakiem może być lekcją autentycznej historii, geografii czy biologii a nawet wychowania fizycznego. Korzystanie z tras szlaku zapewnia aktywną i bezpieczną formę wypoczynku. Ze ścieżki korzystają również turyści z zewnątrz, bowiem Rogowski Szlak Rowerowy jest sprzężony z wytyczonym przez naszą wieś Szlakiem Architektury Drewnianej, stając się jego lokalną odnogą. Nasza inicjatywa pokrywa się z działaniami podjętymi przez inne organizacje - realizujące ten drugi szlak, co było polem wzajemnej współpracy i wymiany doświadczeń. Przy takiej liczbie korzystających ze ścieżki istnieje konieczność zatrudnienia osoby zajmującej się obsługą ruchu turystycznego i utrzymaniem szlaku. Zostały zatem stworzone nowe miejsce pracy w tak trudnym dla miejscowej społeczności okresie wysokiego bezrobocia.

Projekt został zrealizowany przez członków SMWR oraz sympatyków naszej organizacji. Wytyczając "Rogowski Szlak Rowerowy" kontynuowaliśmy z konsekwencją działania powzięte w ramach pierwszego nagrodzonego projektu pt. "Na chwałę Bogu i Maryi", w ramach którego odrestaurowaliśmy kilkadziesiąt zabytkowych kapliczek. Odnowione kapliczki są dodatkowym punktem programu szlaku rowerowego, w decydujący sposób podnoszącym jego atrakcyjność. Część rogowskiego dziedzictwa ma również wymiar niematerialny. Są to m.in. zwyczajowe nazwy miejsc znajdujących się na trasie przebiegu szlaku. Przy zabezpieczaniu obiektu zabytkowego kościoła kierowaliśmy się wytycznymi, jakie dostaliśmy już z Krośnieńskiej Delegatury Państwowej Służby Ochrony Zabytków. Niezwykle istotny wkład w realizację projektu wnieśli najstarsi mieszkańcy wsi, którzy poczuli się docenieni, mogąc podzielić się informacjami na temat ginących lub nieistniejących elementów rogowskiego dziedzictwa. Informacje te zdobywały u nich również dzieci i młodzież, kierując pytania do swoich własnych "dziadków" lub sędziwych sąsiadów.

Najważniejsze efekty rzeczowe będące rezultatem realizacji projektu to: instalacja alarmu przeciwpożarowego i antywłamaniowego w Kościele Parafialnym w Rogach, źródełko św. Anny oraz książka autorstwa Piotra Chilika pt. "Dwór Rogowski".


Copyright © 2018 www.rogi.org.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.
Projekt i realizacja Maksymilian Kowalski