Na Chwałę Bogu i Maryi

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Na Chwałę Bogu i Maryi
Autor projektu: Marek Klara
sponsor: Fundacja Wspomagania Wsi
kwota dofinansowania: 10 000 PLN
termin realizacji: V-XII 2001 r


Celem programu było uratowanie bardzo ważnego i charakterystycznego elementu pejzażu polskiej wsi, jakim są kapliczki i krzyże przydrożne. O wyborze akurat tego fragmentu dziedzictwa kulturalnego zdecydował wynik konkursu plastycznego dla najmłodszych członków rogowskiej społeczności pt. "Nasza wieś". Mieli oni wybrać i przedstawić to co im się najbardziej podoba w naszej miejscowości, z czym ją kojarzą. Najczęściej wybierali, obok kościoła, właśnie kapliczki. To nas ugruntowało w przekonaniu, że warto zainwestować w opiekę nad nimi Rogowskie kapliczki i krzyże powstały w większości w II połowie XIX wieku oraz na początku XX. Cechą wyróżniającą je spośród innych tego typu obiektów w okolicy jest zdecydowana przewaga typu szafkowego, czyli w większości były to skrzynki z figurkami świętych wieszane na drzewach, pod dachami domów, na krzyżach. Jest też kilka kapliczek słupowych oraz wolnostojących kamiennych figur i drewnianych krzyży. Ogółem do naszych czasów przetrwało ok. 30 tego typu obiektów. Stopniowy ubytek następował z różnych przyczyn, często nie z winy właścicieli. Złodzieje, upływ czasu, nietrwałość materiału, a czasem i opacznie interpretowane "dobre chęci" - to wszystko przyczyniło się do tego.

Ratując obiekty materialnej kultury wsi, jakim przecież są kapliczki, przyczyniliśmy się także do zachowania licznych podań i legend ich dotyczących. Jeśli nie będzie kapliczek, któż będzie pamiętał o potyczce konfederatów barskich z udziałem Kazimierza Pułaskiego (poświadczone w źródłach), o legendzie św. Anny ratującej panią z dworu od niechybnej śmierci, czy o żołnierzu francuskim, który ukrywając się podczas okupacji z wdzięczności za ocalenie ofiarował buteleczkę z wyrzeźbionymi przez siebie symbolami Męki Pańskiej Chrystusowi Frasobliwemu. Te i inne przekazy nie mogą istnieć bez kapliczek, a one bez tych legend są tylko wyrwanymi z kontekstu kawałkami drewna zamienionymi w rzeźby. Figury ukryte we wnętrzach kapliczek są także świadectwem trudu artystów, którzy całe życie poświęcili tworzeniu, a dziś są prawie całkowicie zapomniani. Typowym przykładem mogą być tutaj losy Jędrzeja Skowronka, który swoimi rzeźbami zapełniał kapliczki i domy, a pamięć, o którym praktycznie zaginęła. Odnowione kapliczki będą mogły nadal pełnić swą funkcję w obyczajowości wsi. Starsze osoby mijając je czynią znak krzyża, kiedyś w ich otoczeniu odprawiano nabożeństwa majowe, a do dziś często cieszą oko swym wyglądem zdobiąc ołtarze przygotowane na procesje Bożego Ciała. Każda kapliczka ma swojego opiekuna, rodzinę, która w szczególny sposób ma się nią opiekować. Mimo to są one w świadomości ludzi postrzegane jako własność wspólna, dlatego ratowanie danego obiektu nie była postrzegana, jako pomoc konkretnym osobom, lecz całej społeczności.

Projekt zakładał też odbudowanie od podstaw krzyża na cmentarzu cholerycznym, w miejscu, gdzie prawie każdy rogowianin ma pochowanego przodka. Krzyż stał dopóki żyli ludzie pamiętający dlaczego go ustawiono. Gdy ich zabrakło, krzyż stracił swą wymowę. Dlatego doceniając jak ważną rzeczą jest pamięć, ale i wiedza, sporą część pozyskanych środków przeznaczyliśmy na to, aby uzmysłowić mieszkańcom, a przede wszystkim dzieciom, jak wielkim skarbem są kapliczki oraz na spopularyzowanie w formie książki tego fragmentu wiadomości, które udało się nam ocalić. Szczególnie zaangażowani w realizację projektu byli członkowie Stowarzyszenia (Miłośnicy!!!) oraz ludzie podzielający nasze zamiary. Przy realizacji dotychczasowych naszych planów mogliśmy zawsze polegać na Nich. Nasze działania cieszą się olbrzymim poparciem społecznym. W wielu przypadkach potrzebna była pomoc konserwatorów, a część prac tylko oni mogli wykonać. Dlatego postaraliśmy się o pomoc i objęcie patronatu nad naszymi poczynaniami Delegaturę w Krośnie Wojewódzkiej Służby Ochrony Zabytków Województwa Podkarpackiego oraz przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Wiele prac wykonaliśmy sami. Są wśród nas ludzie różnych zawodów i specjalności. Każdy do tej pory poświęcał wolny czas i umiejętności, aby wspomóc działania Stowarzyszenia. Szczególny nacisk położyliśmy na uczestnictwo dzieci w realizacji programu, bowiem nawet ich symboliczna pomoc w tym przedsięwzięciu sprawiła, że utożsamią się one z dawną tradycją opieki nad kapliczkami.

Copyright © 2018 www.rogi.org.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.
Projekt i realizacja Maksymilian Kowalski