Na Chwałę Bogu i Maryi

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Na Chwałę Bogu i Maryi
Autor projektu: Marek Klara
sponsor: Fundacja Wspomagania Wsi
kwota dofinansowania: 10 000 PLN
termin realizacji: V-XII 2001 r


Celem programu by┼éo uratowanie bardzo wa┼╝nego i charakterystycznego elementu pejza┼╝u polskiej wsi, jakim s─ů kapliczki i krzy┼╝e przydro┼╝ne. O wyborze akurat tego fragmentu dziedzictwa kulturalnego zdecydowa┼é wynik konkursu plastycznego dla najm┼éodszych cz┼éonk├│w rogowskiej spo┼éeczno┼Ťci pt. "Nasza wie┼Ť". Mieli oni wybra─ç i przedstawi─ç to co im si─Ö najbardziej podoba w naszej miejscowo┼Ťci, z czym j─ů kojarz─ů. Najcz─Ö┼Ťciej wybierali, obok ko┼Ťcio┼éa, w┼éa┼Ťnie kapliczki. To nas ugruntowa┼éo w przekonaniu, ┼╝e warto zainwestowa─ç w opiek─Ö nad nimi Rogowskie kapliczki i krzy┼╝e powsta┼éy w wi─Ökszo┼Ťci w II po┼éowie XIX wieku oraz na pocz─ůtku XX. Cech─ů wyr├│┼╝niaj─ůc─ů je spo┼Ťr├│d innych tego typu obiekt├│w w okolicy jest zdecydowana przewaga typu szafkowego, czyli w wi─Ökszo┼Ťci by┼éy to skrzynki z figurkami ┼Ťwi─Ötych wieszane na drzewach, pod dachami dom├│w, na krzy┼╝ach. Jest te┼╝ kilka kapliczek s┼éupowych oraz wolnostoj─ůcych kamiennych figur i drewnianych krzy┼╝y. Og├│┼éem do naszych czas├│w przetrwa┼éo ok. 30 tego typu obiekt├│w. Stopniowy ubytek nast─Öpowa┼é z r├│┼╝nych przyczyn, cz─Östo nie z winy w┼éa┼Ťcicieli. Z┼éodzieje, up┼éyw czasu, nietrwa┼éo┼Ť─ç materia┼éu, a czasem i opacznie interpretowane "dobre ch─Öci" - to wszystko przyczyni┼éo si─Ö do tego.

Ratuj─ůc obiekty materialnej kultury wsi, jakim przecie┼╝ s─ů kapliczki, przyczynili┼Ťmy si─Ö tak┼╝e do zachowania licznych poda┼ä i legend ich dotycz─ůcych. Je┼Ťli nie b─Ödzie kapliczek, kt├│┼╝ b─Ödzie pami─Öta┼é o potyczce konfederat├│w barskich z udzia┼éem Kazimierza Pu┼éaskiego (po┼Ťwiadczone w ┼║r├│d┼éach), o legendzie ┼Ťw. Anny ratuj─ůcej pani─ů z dworu od niechybnej ┼Ťmierci, czy o ┼╝o┼énierzu francuskim, kt├│ry ukrywaj─ůc si─Ö podczas okupacji z wdzi─Öczno┼Ťci za ocalenie ofiarowa┼é buteleczk─Ö z wyrze┼║bionymi przez siebie symbolami M─Öki Pa┼äskiej Chrystusowi Frasobliwemu. Te i inne przekazy nie mog─ů istnie─ç bez kapliczek, a one bez tych legend s─ů tylko wyrwanymi z kontekstu kawa┼ékami drewna zamienionymi w rze┼║by. Figury ukryte we wn─Ötrzach kapliczek s─ů tak┼╝e ┼Ťwiadectwem trudu artyst├│w, kt├│rzy ca┼ée ┼╝ycie po┼Ťwi─Öcili tworzeniu, a dzi┼Ť s─ů prawie ca┼ékowicie zapomniani. Typowym przyk┼éadem mog─ů by─ç tutaj losy J─Ödrzeja Skowronka, kt├│ry swoimi rze┼║bami zape┼énia┼é kapliczki i domy, a pami─Ö─ç, o kt├│rym praktycznie zagin─Ö┼éa. Odnowione kapliczki b─Öd─ů mog┼éy nadal pe┼éni─ç sw─ů funkcj─Ö w obyczajowo┼Ťci wsi. Starsze osoby mijaj─ůc je czyni─ů znak krzy┼╝a, kiedy┼Ť w ich otoczeniu odprawiano nabo┼╝e┼ästwa majowe, a do dzi┼Ť cz─Östo ciesz─ů oko swym wygl─ůdem zdobi─ůc o┼étarze przygotowane na procesje Bo┼╝ego Cia┼éa. Ka┼╝da kapliczka ma swojego opiekuna, rodzin─Ö, kt├│ra w szczeg├│lny spos├│b ma si─Ö ni─ů opiekowa─ç. Mimo to s─ů one w ┼Ťwiadomo┼Ťci ludzi postrzegane jako w┼éasno┼Ť─ç wsp├│lna, dlatego ratowanie danego obiektu nie by┼éa postrzegana, jako pomoc konkretnym osobom, lecz ca┼éej spo┼éeczno┼Ťci.

Projekt zak┼éada┼é te┼╝ odbudowanie od podstaw krzy┼╝a na cmentarzu cholerycznym, w miejscu, gdzie prawie ka┼╝dy rogowianin ma pochowanego przodka. Krzy┼╝ sta┼é dop├│ki ┼╝yli ludzie pami─Ötaj─ůcy dlaczego go ustawiono. Gdy ich zabrak┼éo, krzy┼╝ straci┼é sw─ů wymow─Ö. Dlatego doceniaj─ůc jak wa┼╝n─ů rzecz─ů jest pami─Ö─ç, ale i wiedza, spor─ů cz─Ö┼Ť─ç pozyskanych ┼Ťrodk├│w przeznaczyli┼Ťmy na to, aby uzmys┼éowi─ç mieszka┼äcom, a przede wszystkim dzieciom, jak wielkim skarbem s─ů kapliczki oraz na spopularyzowanie w formie ksi─ů┼╝ki tego fragmentu wiadomo┼Ťci, kt├│re uda┼éo si─Ö nam ocali─ç. Szczeg├│lnie zaanga┼╝owani w realizacj─Ö projektu byli cz┼éonkowie Stowarzyszenia (Mi┼éo┼Ťnicy!!!) oraz ludzie podzielaj─ůcy nasze zamiary. Przy realizacji dotychczasowych naszych plan├│w mogli┼Ťmy zawsze polega─ç na Nich. Nasze dzia┼éania ciesz─ů si─Ö olbrzymim poparciem spo┼éecznym. W wielu przypadkach potrzebna by┼éa pomoc konserwator├│w, a cz─Ö┼Ť─ç prac tylko oni mogli wykona─ç. Dlatego postarali┼Ťmy si─Ö o pomoc i obj─Öcie patronatu nad naszymi poczynaniami Delegatur─Ö w Kro┼Ťnie Wojew├│dzkiej S┼éu┼╝by Ochrony Zabytk├│w Wojew├│dztwa Podkarpackiego oraz przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Wiele prac wykonali┼Ťmy sami. S─ů w┼Ťr├│d nas ludzie r├│┼╝nych zawod├│w i specjalno┼Ťci. Ka┼╝dy do tej pory po┼Ťwi─Öca┼é wolny czas i umiej─Ötno┼Ťci, aby wspom├│c dzia┼éania Stowarzyszenia. Szczeg├│lny nacisk po┼éo┼╝yli┼Ťmy na uczestnictwo dzieci w realizacji programu, bowiem nawet ich symboliczna pomoc w tym przedsi─Öwzi─Öciu sprawi┼éa, ┼╝e uto┼╝sami─ů si─Ö one z dawn─ů tradycj─ů opieki nad kapliczkami.

Copyright ┬ę 2017 www.rogi.org.pl. Wszelkie prawa zastrze┼╝one.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dost─Öpnym na licencji GNU GPL.
Projekt i realizacja Maksymilian Kowalski