My tutejsi - Rogowice

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

My tutejsi - Rogowice

Autor projektu: Marek Klara
sponsor: Fundacja Wspomagania Wsi
kwota dofinansowania: 10 000 PLN
termin realizacji: I-XII 2002 r


Celem projektu by┼éo zebranie, udokumentowanie oraz udost─Öpnienie szerszemu kr─Ögowi os├│b najbardziej ulotnych i przez to r├│wnie┼╝ najbardziej zagro┼╝onych zanikni─Öciem element├│w lokalnego dziedzictwa kulturalnego, jakimi s─ů gwara, miejscowy str├│j, obrz─Ödy oraz podania. Jest to ju┼╝ ostatnia chwila, aby ratowa─ç t─Ö spu┼Ťcizn─Ö oraz przywr├│ci─ç j─ů spo┼éeczno┼Ťci, gdy┼╝ os├│b, kt├│re pos┼éuguj─ů si─Ö gwar─ů oraz znaj─ů ┼Ťwiat bogin, topielc├│w, urok├│w i czarownic jest ju┼╝ niewiele. S─ů to g┼é├│wnie osoby 80-90-letnie.P├│┼║niejsze pokolenia w pogoni za pieni─ůdzem, w erze radia i telewizji zatraci┼éy t─Ö wiedz─Ö, za┼Ť szko┼éa skutecznie wpoi┼éa, ┼╝e gwary nale┼╝y si─Ö wyzby─ç jako czego┼Ť niepoprawnego. Rogowska gwara posiada cechy pog├│rza┼äskie. Opr├│cz cech polskich wyst─Öpuj─ů tu r├│wnie┼╝ wtr─Öty ruskie, kt├│re s─ů nast─Öpstwem bezpo┼Ťredniej styczno┼Ťci z ludno┼Ťci─ů ┼éemkowsk─ů. Mamy te┼╝ w┼éasne s┼éowa i okre┼Ťlenia, kt├│rych nie znaj─ů mieszka┼äcy nawet okolicznych wsi. W gwarze przetrwa┼éy te┼╝ tradycyjne nazwy przysi├│┼ék├│w (np. Piekie┼éko, Stowki, Zap┼éocie, Polnisze, a nazwy Rynek i Targowica s─ů pozosta┼éo┼Ťci─ů po nieudanej pr├│bie lokacji miejskiej z XVIII wieku) czy przydomki poszczeg├│lnych rodzin (np. od Pisarza, z Murowanej, od Matuszki, od Bandurki, od Karbownika). Stare ubiory by┼éy wyrzucane, gdy stawa┼éy si─Ö niemodne lub ma┼éo wsp├│┼éczesne. Uda┼éo nam si─Ö jednak znale┼║─ç str├│j ludowy licz─ůcy sobie ponad 100 lat. Na jego podstawie oraz dzi─Öki licznym archiwalnym zdj─Öciom zrekonstruowali┼Ťmy nasze lokalne, r├│┼╝ne nieco od pog├│rza┼äskich, ubiory. Ka┼╝da wie┼Ť ma swoje podania i legendy zwi─ůzane z jej histori─ů oraz obyczajowo┼Ťci─ů. Uda┼éo nam si─Ö ju┼╝ wiele z nich pozna─ç oraz utrwali─ç. W wielu przypadkach jednak trzeba sporo czasu i zabieg├│w, a┼╝ jaka┼Ť Babcia w zaufaniu opowie histori─Ö wioskowej czarownicy zarzekaj─ůcej mleko u kr├│w, czy bogin z Krzykopki porywaj─ůcych ludzkie niemowl─Öta. A czasu jest coraz mniej...

Przy okazji realizowania tego programu uratowali┼Ťmy r├│wnie┼╝ wiele starych maszyn i narz─Ödzi, kt├│re dzi┼Ť bezu┼╝yteczne, bo wyparte przez nowsze technologie, niszcza┼éy na strychach, w stodo┼éach, b─ůd┼║ by┼éy wyrzucone. Sprz─Öty te b─Öd─ů s┼éu┼╝y┼éy Zespo┼éowi jako scenografia oraz b─Öd─ů podstaw─ů do stworzenia izby tradycji w lokalu Stowarzyszenia. Przywr├│cili┼Ťmy te┼╝ dzi─Öki temu wiedz─Ö o tradycyjnych rzemios┼éach, z kt├│rych kiedy┼Ť s┼éyn─Ö┼éa nasza wie┼Ť (┼éy┼╝karstwo, tkactwo, kowalstwo). Elementy naszego dziedzictwa kulturowego, kt├│re ochronili┼Ťmy dzi─Öki temu programowi s─ů r├│┼╝ne, ale wzajemnie ze sob─ů powi─ůzane. Gwara jest no┼Ťnikiem poda┼ä i legend, kt├│re opowiadaj─ů o ┼Ťwiecie, kt├│rego ju┼╝ nie ma. ┼Üwiat ten jest za┼Ť odzwierciedlany w stroju, starych przedmiotach oraz w wytworach rzemios┼éa. Wszystkie te elementy najlepiej mo┼╝na przedstawi─ç m┼éodszym pokoleniom naszej wsp├│lnoty w formie obrz─Öd├│w prezentowanych przez Zesp├│┼é Rogowice. Taka ┼╝ywa tradycj─ů, z kt├│r─ů ka┼╝dy mo┼╝e si─Ö zetkn─ů─ç, gdzie ka┼╝dy mo┼╝e pom┼é├│ci─ç cepami, ukr─Öci─ç powr├│s┼éo czy powr├│z jest w naszym przekonaniu dobrym sposobem uratowania to┼╝samo┼Ťci i odr─Öbno┼Ťci polskiej wsi.

Program "My tutejsi - Rogowice" zosta┼é zrealizowany przez Cz┼éonk├│w SMWR przy wsp├│┼épracy Sympatyk├│w naszej organizacji. Do tej pory wi─Ökszo┼Ť─ç Cz┼éonk├│w w pe┼éni anga┼╝owa┼éa si─Ö w dzia┼éania SMWR. Poza tym dot─ůd mogli┼Ťmy zawsze liczy─ç na szeroko rozumian─ů pomoc znacznej cz─Ö┼Ťci mieszka┼äc├│w, kt├│rzy rozumiej─ů potrzeb─Ö ratowania lokalnej spu┼Ťcizny oraz ide─Ö promowania swojej miejscowo┼Ťci. Ju┼╝ cho─çby sk┼éad Zespo┼éu - gdzie spora cz─Ö┼Ť─ç wyst─Öpuj─ůcych nie nale┼╝y do SMWR - wskazuje, ┼╝e nasze Stowarzyszenie przyci─ůga grono os├│b aktywnych, kt├│re chc─ů co┼Ť robi─ç na rzecz tutejszej spo┼éeczno┼Ťci.

W realizacj─Ö tego projektu - podobnie jak w wi─Ökszo┼Ť─ç naszych poczyna┼ä - zaanga┼╝owali┼Ťmy dzieci i m┼éodzie┼╝. Ich bezpo┼Ťrednie uczestnictwo w programie by┼éo najlepszym sposobem na poznanie przez nich tutejszej kultury, dorobku poprzednich pokole┼ä oraz by┼éo szko┼é─ů poszanowania tradycji. Ciekawa forma sp─Ödzenia czasu, mo┼╝liwo┼Ť─ç zaprezentowania si─Ö na szerszym forum przyci─ůg┼éy liczne grono spo┼Ťr├│d najm┼éodszych mieszka┼äc├│w naszej wsp├│lnoty. Je┼Ťli chodzi o organizacj─Ö Zespo┼éu to wzorem dla nas jest Zesp├│┼é z w┼éoskiej gminy Montabelluna, kt├│ry go┼Ťcili┼Ťmy w Rogach w 2000 roku. W jego sk┼éad wchodzi┼éy zar├│wno osoby starsze, doro┼Ťli, jak i bardzo ma┼ée dzieci, dla kt├│rych wyst─Öp by┼é ┼Ťwietn─ů zabaw─ů, a publiczno┼Ť─ç nie stanowi┼éa w tym ┼╝adnej przeszkody. Otrzymali┼Ťmy tak┼╝e pomoc i merytoryczn─ů opiek─Ö pracownik├│w Skansen├│w w Sanoku i B├│brce, m┼éodzie┼╝y ucz─ůcej si─Ö w kro┼Ťnie┼äskim Studium Kulturalno-O┼Ťwiatowym oraz zaprzyja┼║nionych etnograf├│w. Pragniemy jednak zaznaczy─ç, ┼╝e w nasza wiedza o kulturze i obyczajowo┼Ťci wsi pochodzi od najstarszych mieszka┼äc├│w, kt├│rzy s─ů jej nieocenion─ů skarbnic─ů, a nie z ksi─ů┼╝ek czy opracowa┼ä. Ta autentyczno┼Ť─ç i dba┼éo┼Ť─ç o szczeg├│┼éy spowodowa┼éy, ┼╝e zwr├│cili na nas uwag─Ö etnografowie.

Zesp├│┼é "Rogowice" dzia┼éa┼é dot─ůd bez ┼╝adnego wsparcia z zewn─ůtrz. Pierwsze przedstawienie zosta┼éo przygotowane praktycznie bez wi─Ökszych nak┼éad├│w finansowych. Dalsza jednak dzia┼éalno┼Ť─ç wymaga┼éa posiadania kilku stroj├│w od┼Ťwi─Ötnych, czy odnowienia starych, cz─Östo jeszcze XIX-wiecznych sprz─Öt├│w. Takie nak┼éady przerastaj─ů mo┼╝liwo┼Ťci poszczeg├│lnych os├│b czy SMWR. Taka inicjatywa, jak nasza, jest cenna i otrzyma┼éa wsparcie finansowe od Fundacji Wspomagania Wsi w kwocie 10 000 PLN.


Copyright ┬ę 2017 www.rogi.org.pl. Wszelkie prawa zastrze┼╝one.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dost─Öpnym na licencji GNU GPL.
Projekt i realizacja Maksymilian Kowalski