Historia Wsi

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Osadnictwo na terenie wsi Rogi si─Öga swymi pocz─ůtkami czas├│w staro┼╝ytnych. Na obszarze obecnej miejscowo┼Ťci zosta┼éo udokumentowane istnienie czterech osad z IV w n.e. Liczne znaleziska archeologiczne na miejscu prowadzonych wykopalisk pozwalaj─ů zaliczy─ç powy┼╝sze siedliska s┼éowia┼äskie do kultury Kurhan├│w Podkarpackich. Osady te w znacznym stopniu przyczyni┼éy si─Ö do zagospodarowania teren├│w p├│┼║niejszej wsi, uprzedzaj─ůc niejako lokacj─Ö Rog├│w z XIV w. W 1340 r. Kazimierz Wielki w┼é─ůczy┼é tereny Rusi Halickiej do Kr├│lestwa Polskiego, przesuwaj─ůc po┼éudniowo-wschodni─ů granic─Ö Pa┼ästwa z rzeki Jasio┼éki na rzek─Ö Dniestr. W├│wczas tereny obecnej wsi Rogi wesz┼éy w sk┼éad Pa┼ästwa Polskiego


Kr├│lewska wie┼Ť Rogi zosta┼éa lokowana w 1348 r. na mocy przywileju wydanego w Wi┼Ťlicy w czasie Oktawy ┼Ťw. Tr├│jcy. Istniej─ů jednak ┼║r├│d┼éa odnosz─ůce lokacj─Ö Rog├│w do 1358 r. Pewne jest natomiast, ┼╝e za wz├│r dla miejscowego prawa wybrano prawo magdeburskie. Dnia 3 czerwca 1358 r. Kazimierz Wielki - kr├│l Polski - sprzeda┼é Piotrowi-, w├│jtowi z Ko┼éaczyc, so┼étystwo we wsi Rogi za 800 k├│p groszy praskich. Wie┼Ť zajmowa┼éa wtedy obszar 110 ┼éan├│w franko┼äskich. So┼étys otrzyma┼é sze┼Ť─ç ┼éan├│w wolnych, jeden ┼éan dla ko┼Ťcio┼éa, dwa na wsp├│lne pastwisko - tzw. wygon. Otrzyma┼é r├│wnie┼╝ przywilej na stawy z m┼éynem na rzece Lubat├│wce, dwie karczmy z prawem propinacyjnym, dwa kramy dla piekarzy, dwie jatki dla rze┼║nik├│w, dwie dla szewc├│w i dwie dla kowali. Nowych osadnik├│w osiedlonych na dawnych polach uwolniono od wszelkich rob├│t i danin na 6 lat, osadnik├│w na przetrzebionych lasach na 10 lat, za┼Ť osadnik├│w w lasach dziewiczych na 20 lat. R├│wnocze┼Ťnie z lokowaniem wsi za┼éo┼╝ono w Rogach parafi─Ö ┼éaci┼äsk─ů- pierwsz─ů po Kro┼Ťnie w okolicy. Przyst─ůpiono r├│wnie┼╝ do budowy drewnianego ko┼Ťcio┼éa, kt├│ry wt├│rnie odnowiono i konsekrowano w 1464 r. po zniszczeniach wywo┼éanych najazdami wojsk tatarskich i w─Ögierskich. Pocz─ůtkiem XV w. kr├│lewszczyzna Rogi przesz┼éa w posiadanie rodziny Czarnockich, kt├│rzy od 1444 r. toczyli sp├│r z grodem sanockim, nie chc─ůc naprawia─ç prz─Öse┼é w parkanie tamtejszego zamku. Z podzia┼éu wsi dokonanego 22 sierpnia 1462 r. pomi─Ödzy braci Czarnockich wynika, ┼╝e we wsi by┼é w├│wczas zamek z dwiema wie┼╝ami - wielk─ů i ma┼é─ů. W 1471 r. dzier┼╝awc─ů Rog├│w by┼é Jan Kobyle┼äski, za┼Ť w 1495 r. Hieronim z Kobylan, kt├│ry w 1505 r. wykupi┼é wie┼Ť z r─ůk Czarnockich. W 1524 r. kr├│l Zygmunt Stary potwierdzi┼é fundacj─Ö parafii Rogi, o czym wspominaj─ů akta biskupie z 1536 r. W 1539 r. w┼éa┼Ťcicielem Rog├│w by┼é Jan Tar┼éo, za┼Ť w 1565 r. Miko┼éaj Tar┼éo. Powszechny od 2po┼é. XVI w ruch egzekucyjny przyni├│s┼é powr├│t Rog├│w do d├│br kr├│lewskich, od ko┼äca XVI w. wie┼Ť dzier┼╝awi┼éa ju┼╝ pani Tar┼éowa.

Oko┼éo 1598 r. przyst─ůpiono do budowy nowego ko┼Ťcio┼éa, gdy┼╝ wcze┼Ťniejsza ┼Ťwi─ůtynia nadwer─Ö┼╝ona z─Öbem czasu i najazdami tatarskimi znajdowa┼éa si─Ö w stanie ruiny. Nowy ko┼Ťci├│┼é parafialny po┼Ťwi─Öci┼é 28 wrze┼Ťnia 1603 r. biskup Maciej Pstroko┼äski. W 1639 r. sta┼é ju┼╝ nad rzek─ů drewniany ko┼Ťci├│┼éek p.w. Anny, kt├│ry z czasem zacz─ů┼é pe┼éni─ç funkcje kaplicy dworskiej. W latach 1655-57 r. Rogi uleg┼éy znacznemu zniszczeniu i spaleniu w czasie najazdu wojsk szwedzkich oraz w─Ögierskich i kozackich na Podkarpacie, pod wodz─ů ksi─Öcia Siedmiogrodu Jerzego Rakoczego. Zniszczenia by┼éy tak wielkie, ┼╝e ├│wczesny dzier┼╝awca wsi Wojciech Krzycki - stolnik ziemi czerskiej, dworzanin i sekretarz kr├│la Jana Kazimierza, zosta┼é w p├│┼║niejszym czasie zwolniony od p┼éacenia podatk├│w za okres od 1657 do 1665 r. W 1672 r. mia┼é miejsce najazd tatarski na Rogi, ponownie zniszczenia by┼éy olbrzymie. W czasach baroku na miejscu zrujnowanego zamku wybudowano kamienny dw├│r, kt├│ry sta┼é si─Ö siedzib─ů nie tylko w├│jtostwa Rogi ale i starostwa lubatowskiego. Pocz─ůtkiem XVIII w. trwa┼éy we wsi spory pomi─Ödzy Cieciszewskimi a Karczewskimi, co zaowocowa┼éo ograbieniem ko┼Ťcio┼éa oraz ┼Ťmierci─ů kilku ch┼éop├│w (1707-1708 r.). Na mocy przywileju Augusta III Sasa z 10 listopada 1760 roku wie┼Ť posiada┼é Ignacy Oraczewski. W tym czasie w Rogach okre┼Ťlanych mianem miasteczka odbywa┼éy si─Ö ju┼╝ targi i huczne jarmarki. Ich rozmach by┼é przyczyn─ů upadku jarmark├│w w pobliskiej Korczynie. W XVIII w. mia┼éa r├│wnie┼╝ miejsce nie udana pr├│ba lokacji miasta na terenie Rog├│w.

Dnia 6 kwietnia 1769 r. na polach w p├│┼énocno- wschodniej cz─Ö┼Ťci mia┼éa miejsce bitwa pomi─Ödzy konfederatami barskimi a Moskalami. W czasie walk zosta┼é ranny gen. Kazimierz Pu┼éaski. Poleg┼éych ┼╝o┼énierzy pochowano w dw├│ch zbiorowych mogi┼éach na terenie Rog├│w. Na mocy pierwszego traktatu rozbiorowego Polski kr├│lewszczyzna Rogi zosta┼éa zaj─Öta przez wojska austriackie 11 wrze┼Ťnia 1775 r., po czym sprzedana 15 stycznia 1781 r. J├│zefowi Bobowskiemu. Z pocz─ůtkiem XVIII stulecia pojawili si─Ö w Rogach ┼╗ydzi, trudni─ůcy si─Ö przede wszystkim handlem i prowadzeniem karczem nale┼╝─ůcych do Bobowskich. W 1841 r. c├│rka ├│wczesnego w┼éa┼Ťciciela Rog├│w - baronessa Wanda z Bobowskich wysz┼éa za m─ů┼╝ za dziedzica Nienadowej - hrabiego Eustachego Dembi┼äskiego, daj─ůc pocz─ůtek rogowskiej linii Dembi┼äskich. Wydarzenia tzw. Wiosny Lud├│w w 1848 r. przynios┼éy zwolnienie rogowskich ch┼éop├│w od odrabiania pa┼äszczyzny. W 1849 r. mia┼é miejsce przemarsz przez Rogi wojsk carskich, id─ůcych st┼éumi─ç rozruchy Wiosny Lud├│w na W─Ögrzech, Kozacy dopu┼Ťcili si─Ö w├│wczas licznych rozboj├│w we wsi. W latach 1849-1856 w Rogach panowa┼éa epidemia tyfusu i cholery, dziesi─ůtki ofiar pochowano z dala od wsi na cmentarzu cholerycznym, przy tzw. Trzecim Potoku.

Prze┼éom XIX i XX w. to okres szybkiego rozwoju miejscowo┼Ťci powsta┼éa kopalnia ropy naftowej, kwit┼é ruch ludowy we wsi, za┼éo┼╝ono jednostk─Ö stra┼╝y po┼╝arnej, k├│┼éko rolnicze, wybudowano now─ů plebani─Ö i szko┼é─Ö. Zacz─Öto r├│wnie┼╝ czyni─ç przygotowania do budowy nowego ko┼Ťcio┼éa. Z┼éa sytuacja gospodarcza we wsi zmusi┼éa jednak kilkaset os├│b do wyjazdu na emigracj─Ö, w samym tylko 1913 r. wyjecha┼éo a┼╝ 330 os├│b! Tu┼╝ przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů ├│wcze┼Ťni w┼éa┼Ťciciele Rog├│w Dembi┼äscy utracili p┼éynno┼Ť─ç finansow─ů w zarz─ůdzaniu maj─ůtkiem, w wyniku czego zlicytowano ich siedzib─Ö rodow─ů. W czasie I wojny ┼Ťwiatowej dosz┼éo w Rogach do znacznych zniszcze┼ä - podczas walk na g├│rze Klorowiec w maju 1915 r. zosta┼é spalony dw├│r i zdemolowany ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Anny. W 1918 r. dosz┼éo do rozruch├│w antysemickich we wsi, mieszkaj─ůcy w Rogach ┼╗ydzi zostali wygnani do Dukli. Czasy II Rzeczypospolitej to okres dalszego rozwoju wsi, kt├│ra stanowi┼éa wtedy jednowioskow─ů gromad─Ö. Podczas II wojny ┼Ťwiatowej Rogi by┼éy miejscem silnie dzia┼éaj─ůcej konspiracji zbrojnej, st─ůd pochodzi┼é oficer dywersyjny kro┼Ťnie┼äskiego obwodu AK- Franciszek Kochan. W okresie operacji karpacko- dukielskiej we wrze┼Ťniu 1944 r. na kilka dni w Rogach ustali┼éa si─Ö linia frontu. Wie┼Ť zosta┼éa wyzwolona spod okupacji niemieckiej w dniach od 11 do 20 wrze┼Ťnia 1944 r. Po przej┼Ťciu frontu NKWD dokona┼éo licznych aresztowa┼ä w┼Ťr├│d cz┼éonk├│w AK, szczeg├│lnie zas┼éu┼╝onych dla wsi, m.in. by┼éego w├│jta F. Matusiewicza. Czasy PRL-u to dla Rog├│w przede wszystkim okres budowy najwa┼╝niejszych obiekt├│w spo┼éeczno-kulturalnych we wsi. Postawiono szko┼é─Ö podstawow─ů, dom ludowy, remiz─Ö stra┼╝ack─ů, siedzib─Ö k├│┼éka rolniczego, itp. Rozwini─Öto komunikacj─Ö ko┼éow─ů z pobliskim Krosnem i okolic─ů. Powsta┼é Ludowy Klub Sportowy Burza-Rogi. Przemiany polityczno-gospodarcze - zapocz─ůtkowane obradami okr─ůg┼éego sto┼éu w 1989 r. - przynios┼éy dalszy rozw├│j wsi, oparty przede wszystkim na inicjatywie prywatnej mieszka┼äc├│w. Obecnie idee rozwoju miejscowo┼Ťci - na bazie bogatej tradycji - wciela w ┼╝ycie za┼éo┼╝one w 1999 r. Stowarzyszenie Mi┼éo┼Ťnik├│w Wsi Rogi.


Copyright ┬ę 2017 www.rogi.org.pl. Wszelkie prawa zastrze┼╝one.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dost─Öpnym na licencji GNU GPL.
Projekt i realizacja Maksymilian Kowalski